Alaşımlı Çelik

Mukavemet, korozyon ve termal direncini artırmak amacıyla krom, nikel ve molibden gibi alaşım maddeleri katılarak elde edilen çelik türüne alaşımlı çelik ismi verilmektedir.  Korozyonun uygun olduğu ortamlar ile kesme, delme ve şekillendirme işlemlerinde kullanılabilen alaşımlı çelikler çok çalışma koşullarında kullanılmak üzere üretilmektedir. Paslanmaz çelikler ve takım çelikleri olarak iki gruba ayrılan çelikler geniş kullanım alanına sahiptir.

  1. a) Paslanmaz Çelikler:

Paslanmaz Çelik: İçinde %10,5’ten fazla oranda krom bulunan demir esaslı alaşım olup, özelliklerini güçlendirmek amacıyla da içine düşün oranda nikel, molibden, titanyum, bakır, alüminyum, azot, kükürt, silisyum, selenyum, niyobyum gibi alaşım maddelerinin de ilave edilebildiği çelik grubudur.  Korozyonun önemli  olduğu uygulamalarda tercih edilen paslanmaz çelik de kendi arasında 5 gruba ayrılmaktadır.

1-Martenzitik paslanmaz çelik: Distorsiyona uğramış hacim merkezli olan bu çelik grubu sertleştirilmiş halde ve kristal yapıya sahiptir. Krom ve karbon alaşım maddeleri için bu gruptaki çelikler, ısıl ile işlem görür ve sertleştirilebilir. Martentezik paslanmaz çelikler yumuşak ortamlarda korozyon direnci göstermektedir.

2-Ferritik paslanmaz çelik: İçinde %10,5-30 oranlarında krom bulunan bu çelik grubu kristal yapıya sahiptir. Ferromanyetik özelliği de gösteren ferritik paslanmaz çelikler biçimlendirebilir özellikleri yüksek olsa da sıcaklık mukavemetleri düşüktür.

3-Ostenitik paslanmaz çelik: Yüzey merkezli kristal yapıya sahip olan bu çelik grubunda nikel, manganez, azot elementleri kullanılarak elde edilir ve soğuk işlem uygulanarak sertleştirilebilmektedir.

4-Dubleks paslanmaz çelik: Eşit miktarlarda ferrit ve ostenit fazları ve %17-30 Cr ile %3-13 Ni alaşım elementleri içeren bu gruptaki çelikler gerilmeli korozyon çatlaması direnci gösterirler.

5-Çökelme ile sertleştirilmiş paslanmaz çelik: Çökelti sertleşmesi sağlayan titanyum, alüminyum ve bakır gibi elementleri içeren krom – nikel alaşımı olan çelik grubudur.  Martenzit yapıya dönüştürülebilen bu çelik grubu, ısıl ile işlem görmektedir.

  1. b) Takım Çelikler

Takım çelikleri: Kesme, delme  e şekil verme gibi işlemlerde kullanılan bu çelik grubu yüksek alaşımlıdır. Soğuk yada sıcak halde iş parçalarının işlenmesinde kullanılabilen takım çeliklerinde; yüksek oranlarda  mobilden, vanadyum, krom, manganez ve tungsten elementleri bulunmaktadır.   Ağır yüklerde kullanılmak amacıyla üretilen takım çelikleri; uzun süre çatlama, aşınma ve deformasyona karşı dayanıklıdır ve yüksek sıcaklıklarda da bu özelliklerini korumaktadır.